Ἡ ἐλευθερία τῆς βίας

19/3/10

Εἴδατε τὴν ταινία Agora; Νὰ τὴ δῆτε! Ἡ ταινία περιγράφει τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ὁ πατριάρχης Ἀλεξανδρείας, Κύριλλος, ὁδήγησε τὸ χριστιανικὸ ποίμνιό του (κοπάδι, στὴ δημοτική), ὄχι μόνο νὰ καταστρέψῃ πολύτιμους πνευματικοὺς θησαυροὺς τῆς ἀνθρωπότητας, ἀλλὰ τελικῶς νὰ δολοφονήσῃ μία ἀπὸ τὶς τελευταῖες γυναῖκες φιλοσόφους τοῦ ἀρχαίου κόσμου, τὴν Ὑπατία τὴν Ἀλεξανδρινή.

Ἡ πολιτικὴ τῆς ὕβρεως, τοῦ φανατισμοῦ, τῆς ρητορικῆς μίσους καὶ τῆς πρόσκλησης τῶν ἀνθρώπων σὲ βία δὲν ξεκίνησε οὔτε ἐξαντλήθηκε στὸν Κύριλλο. Κάθε πολιτικῶς ἰσχυρὸ κίνημα τὴ χρησιμοποιήσε γιὰ νὰ ἐξοντώσῃ τοὺς πιὸ ἀδύναμους ἐχθρούς του. Ἡ ναζιστικὴ Γερμανία δίδαξε πῶς τὰ Ἑβραῖα ἄτομα ἔβλαψαν τὴ χώρα καὶ ὡς ἐκ τούτου αὐτὰ —συλλήβδην, μὲ μόνο κριτήριο τὴν ἐθνοθρησκευτικὴ ταυτόττηά τους— ἔπρεπε νὰ ἐξαλειφθοῦν. 

Σὲ ἕναν πλανήτη μὲ πρακτικὰ ἐνιαῖα σύνορα, σὲ μιὰ πλανητικὴ ἐπικράτεια ποὺ ζοῦν καὶ ἀναπτύσσονται διαφορετικὲς κουλτοῦρες, διαφορετικὰ ἤθη καὶ ἔθιμα, πολιτικὸς στόχος πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἁρμονικὴ συμβίωσι ὅλων τῶν διαφορετικῶν κοινοτήτων, μὲ πολιτισμικὲς ἀνταλλαγὲς και μετουσιώσεις, ἀλλὰ χωρὶς ἐντάσεις. Αὐτό, παρεμπιπτόντως, ἦταν καὶ τὸ ὄραμα τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Γι' αὐτὸ καὶ τὸ βασικό του πολιτικὸ κείμενο ἦταν ἡ Οἰκουμενικὴ Διακήρυξι τῶν Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Ἐπιστρέφουμε ὅμως στὸ ὄραμα. Ἀπὸ τί κινδυνεύει ἡ ἁρμονικὴ συμβίωσι τῶν ἀνθρώπων; Κατὰ τὴ γνώμη μου, ἀπὸ δύο πράγματα: Ἀπὸ διακρατικὲς συγκρούσεις, σὲ διπλωματικὸ ἢ στρατιωτικὸ ἐπίπεδο, και ἀπὸ διακοινοτικὲς συγκρούσεις ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ κράτους, ὅταν αὐτὲς ξεφεύγουν ἀπὸ τὴν πολιτικὴ κριτικὴ καὶ περνοῦν στὴ βία· στὸ μίσος (βλ. Agora).

Ἡ βία μπορεῖ νὰ εἶναι λεκτικὴ ἢ σωματική. Ἡ σωματικὴ βία —εὐτυχῶς συμφωνοῦμε ὅλοι/-ες— δὲν μπορεῖ νὰ γίνεται ἀποδεκτή. Ἂν ἕνα ἄτομο ἐπιτεθῇ σὲ κάποιο ἄλλο θὰ συλληφθῇ. Ἂν ἕνα ἄτομο ὅμως καλέσῃ τὸ κοινωνικὸ σύνολο νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον μιᾶς ὁμάδας ἀνθρώπων (βλ. ἐθνικοσοσιαλιστικὸ γερμανικὸ κόμμα ἐναντίον τῶν Ἑβραίων), τότε κάποιοι/-ες μᾶς λένε ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἐπιτρέψουμε.

Πρὶν κάποιες ἑβδομάδες, ἀνήλικοι Ἕλληνες στὴ Σπάρτη ἔκαψαν τὸ σπίτι μεταναστῶν/-τριῶν, χωρὶς νὰ τοὺς/τὶς γνωρίζουν, χωρὶς νὰ ἔχουν προσωπικὰ μαζί τους, ἁπλῶς ἐπειδὴ δὲν γεννήθηκαν στὴν Ἑλλάδα. Κάποιοι/-ες μᾶς λένε ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἐπιτρέψουμε.

Στὴν Ἀθῆνα, μιὰ σύγχρονη εὐρωπαϊκὴ πρωτεύουσα, μετανάστριες καὶ μετανάστες δέχονται ἐπιθέσεις —λεκτικὲς καὶ σωματικές— ἀπὸ φασιστικὰ στοιχεῖα, κατόπιν ὤθησης ἀπὸ ἡγετικὰ πρόσωπα τοῦ χώρου. Κάποιοι/-ες μᾶς λένε ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἐπιτρέψουμε.

Ἀκαδημαϊκὲς συζητήσεις, πολιτικὲς συνευρέσεις, βιβλιοπαρουσιάσεις καὶ ἄλλες ἐκδηλώσεις διακόπτονται ἀπὸ τραμπούκους ποὺ φωνάζουν ἐθνικιστικὰ συνθήματα καὶ ἀπειλοῦν τὴ σωματικὴ ἀκεραιότητα τῶν παρευρισκομένων. Κυβερνητικὰ στελέχη ἀπειλοῦνται ἀπὸ σύγχρονους ἐθνικοσοσιαλιστὲς ποὺ δὲν μποροῦν νὰ χωνέψουν ὅτι ἡ χώρα δὲν εἶναι τσιφλίκι τους καὶ ὅτι ὅλες/-οι οἱ κάτοικοί της ἔχουμε ἴδια δικαιώματα.

Πούστηδες καὶ λεσβίες, τρανσέξουαλ καὶ τρανστζέντερ, γυναῖκες καὶ ἄνδρες, ἔφηβοι/-ες καὶ ἐνήλικες/-οι, γίνονται συχνὰ ἀντικείμενα ρατσιστικῶν ἐπιθέσεων.

Καὶ ὁ κατάλογος δὲν ἔχει τέλος.

Λυπᾶμαι, ἀλλὰ δὲν καταλαβαίνω πῶς ἡ ἐξώθησι σὲ ρατσιστικὴ βία εἶναι ἐλευθερία τοῦ λόγου. Μᾶλλον ἐλευθερία τῆς βίας εἶναι. Ξανασκεφθῆτε το.