Ἡ ρητορικὴ μίσους καὶ ἡ ἀντιρατσιστικὴ νομοθεσία

5/2/10

Ξεψαχνίζω πράγματα τὸν τελευταῖο καιρὸ καὶ ἔπεσα πάνω σὲ ἕνα ἀρθράκι ποὺ εἶχα γράψει γιὰ τὸ Ϙαλιαρντὸ πρὸ διετίας, ἀρκετὰ ἐπίκαιρο. Δικό σας κι ἔρχονται κι ἄλλα.

Ἡ ρητορικὴ μίσους καὶ ἡ ἀντιρατσιστικὴ νομοθεσία

τοῦ Νίκου Θεοδώρου


(ἀναδημοσίευσι ἀπὸ τὸ Ϙαλιαρντὸ #5)

Τὸ 1979, ἡ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία τῆς Νέας Δημοκρατίας ψηφίζει τὸ νόμο 927¹², τὸν λεγόμενο ἀντιρατσιστικό. Ὁ νόμος αὐτὸς ποινικοποιεῖ τὴ ρητορικὴ μίσους ἐναντίον ἄλλων «ἐθνικῶν» (ὅ,τι κι ἂν σημαίνῃ αὐτὴ ἡ λέξι) ὁμάδων. Τὸ 1984 ἡ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία τοῦ ΠΑΣΟΚ τὸν ἐπεκτείνει καὶ γιὰ τὶς θρησκευτικὲς ὁμάδες. Ἐν ὀλίγοις, ὁ νόμος αὐτὸς τιμωρεῖ μὲ πρόστιμο ἢ φυλάκισι ἢ καὶ τὰ δύο ὅποιον/-α χρησιμοποιεῖ τὴν ἐλευθερία τοῦ λόγου γιὰ νὰ προσβάλῃ ἄτομα ἢ ὁμάδες ἐξαιτίας τῆς φυλετικῆς ἢ ἐθνικῆς καταγωγῆς τους ἢ τῆς θρησκείας τους.

Ἕνα ἀπὸ τὰ αἰτήματα τῆς ἑλληνικῆς lgbt κοινότητας εἶναι ἡ περαιτέρω ἐπέκτασι τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὥστε νὰ καλύπτῃ καὶ τὴ ρητορικὴ μίσους ἐναντίον ἀτόμων μὴ κυρίαρχης σεξουαλικότητας (λεσβίες, πούστηδες καὶ ἀμφιφυλόφιλοι/-ες) καὶ κοινωνικοῦ φύλου διαφορετικοῦ ἀπὸ τὸ βιολογικὸ (τρανστζέντερ καὶ τρανσέξουαλ γυναῖκες καὶ ἄνδρες).

Γι' αὐτὸ τὸ αἴτημα λέγονται πολλά. Ἔχει ὑποστηριχθῆ ἡ ἄποψι ὅτι τέτοιοι νόμοι καταργοῦν τὴν ἐλευθερία τοῦ λόγου, καὶ ὅτι ἡ ὅποια ρατσιστικὴ ἐπίθεσι ἐναντίον ἀτόμων ἢ ὁμάδων ὀφείλει νὰ ἀντιμετωπίζεται πολιτικά, στὰ πλαίσια αὐτῆς ἀκριβῶς τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου καὶ ὄχι ποινικά. Ὡστόσο, ἔχει ἐνδιαφέρον νὰ δοῦμε κατὰ πόσο εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ στὴν πρᾶξι.

Ἂς δοῦμε ἕνα πρόσφατο παράδειγμα. Ἐπ' ἀφορμῇ τῶν ἐξαγγελθέντων, τότε, πολιτικῶν γάμων ὁμόφυλων ζευγαριῶν ἀπὸ τὸ δήμαρχο Καισαριανῆς καὶ τῶν συζητήσεων γιὰ τὸ σύμφωνο συμβίωσης, ὁ μητροπολίτης Πειραιῶς Σεραφεῖμ (κατὰ κόσμον Σεραφεῖμ Μεντζελόπουλος) χαρακτήρισε³ τοὺς πούστηδες «ἠθικὰ ἀπονευρωμένους, πλήρως χωματοποιημένους, μὲ ψυχοπαθολογικὲς εκτροπὲς καὶ ψυχασθένειες, ἀρρώστους ψυχικὰ ἐπειδὴ χρησιμοποιοῦν λάθος τὸν κῶλο τους, σύμφωνα μὲ τὴ δήλωσι τοῦ Λύο Καλοβυρνᾶ στὸ Δέκα τοῖς ἑκατό.» Ὁ Λύο τὸν ἔκραξε⁴ στὸ τεῦχος 22 τοῦ περιοδικοῦ, καὶ ὁ Μεντζελόπουλος τοῦ ἔκανε μήνυσι⁵ γιὰ ἐξύβρισι!

Τὸ ἂν εἶχε δίκιο ὁ Καλοβυρνᾶς ποὺ ἔκραξε τὸν Μεντζελόπουλο θὰ τὸ κρίνῃ τὸ δικαστήριο, καὶ δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ θέμα μου. Τὸ θέμα εἶναι ὅτι, ὅταν ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ἔχει ἕνα τόσο μεγάλο βῆμα (σὰν τὸν μητροπολίτη Πειραιῶς) φέρεται τόσο προσβλητικά, καὶ ἀναμφίβολα ἄδικα, ἐναντίον τῶν πούστηδων (οἱ λεσβίες τὴ γλύτωσαν, ἀφοῦ ὡς γνωστὸν λεσβίες δὲν ὑπάρχουν(!)), μπορεῖ νὰ χωρέσῃ ὁ πολιτικὸς λόγος, στὰ πλαίσια τῆς πλήρους ἐλευθερίας τοῦ λόγου;

Ἐπιτρέψτε μου νὰ κάνω ἕναν παραλληλισμό: Ἔστω ὅτι εἴμαστε κάπου ἔξω, ἐγὼ μὲ ἕνα ἄτομο ἀκόμη καὶ μιλᾶμε γιὰ τὴν ὁμοφυλοφιλία καὶ προσπαθῶ νὰ ἐξηγήσω σ' αὐτὸ τὸ ἄτομο, χρησιμοποιώντας πολιτικά, ἰατρικὰ καὶ ἀνθρωποκεντρικὰ ἐπιχειρήματα, ὅτι εἶναι φυσιολογικὸ νὰ εἶναι κάποιο ἄτομο γκέι. Τὴ στιγμὴ ἐκείνη ἔρχεται ἕνας ὁμοφοβικὸς μὲ μιὰ ντουντοῦκα καὶ μᾶς κράζει, ἀκριβῶς πάνω στὸ αὐτί μου. Νομίζετε ὅτι ἀκούγομαι; Ὄχι, γιατὶ μὲ καλύπτει ἡ ντουντοῦκα. Καλῶ λοιπὸν τὴν ἀστυνομία γιὰ νὰ μαζέψῃ τὴν ντουντοῦκα καὶ νὰ μπορέσῃ νὰ γίνῃ ὁ διάλογος. Σ' αὐτὴ τὴν περίπτωσι, εἶναι ἡ ντουντοῦκα ποὺ ἀπαγορεύει σ' ἐμένα νὰ χρησιμοποιήσω τὴν ἐλευθερία τοῦ λόγου γιὰ νὰ κάνω διάλογο, κι ὄχι ἡ ἀστυνομία ποὺ καταπιέζει τὴν ἐλευθερία λόγου τῆς ντουντούκας.

Στὸν παραλληλισμὸ αὐτόν, ἡ ντουντοῦκα εἶναι ἡ ρητορικὴ μίσους ποὺ ἐξαγγέλουν ἄνθρωποι μὲ πολὺ μεγαλύτερο ἀπὸ ἐμένα κοινὸ (καὶ εὔπιστο, ὁμολογουμένως, ἀφοῦ δὲν ἐξεγείρεται στὴ δήλωσι ὅτι μία παρθένα γυναῖκα ἔβγαλε ἕνα ὁλόκληρο ἔμβρυο ἀπὸ τὸ αἰδοῖο της καὶ παρέμεινε παρθένα!). Ὁ διάλογος μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ τυχαίου ἀτόμου εἶναι ὁ δημόσιος διάλογος ποὺ διενεργεῖ ἡ lgbt κοινότητα τῆς χώρας ἀπὸ τὸ '78 ποὺ ξεκίνησε νὰ ὑπάρχῃ lgbt κίνημα, καὶ ἡ ἀστυνομία εἶναι ὁ ἀντιρατσιστικὸς νόμος.

Προσέξτε, δὲν ἀσχολοῦμαι μὲ τὴν πιθανὴ ἔκβασι τοῦ διαλόγου· αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα, καὶ σχετίζεται πρωτίστως μὲ τὴ δική μου ἱκανότητα καὶ κατάλληλη προετοιμασία γι' αὐτόν. Ἀσχολοῦμαι μὲ τὴ δυνατότητα πραγματοποίησης τοῦ διαλόγου, ποὺ προϋποθέτει τὴν παῦσι τῆς ντουντούκας.

Ὁ ἐλεύθερος, δημοκρατικός, πολιτικὸς διάλογος ἀναμφίβολα ἐπιλύει τὰ πάντα. Γιὰ νὰ διεξαχθῇ, ὅμως, ἀπαιτεῖται ἠρεμία, νηφαλιότητα καὶ πραγματικὴ ἐπιθυμία ἀνταλλαγῆς ἐπιχειρημάτων. Ὅταν κάποιος χρησιμοποιῇ τὸν δημόσιο λόγο γιὰ νὰ ὑβρίσῃ καὶ νὰ προσβάλῃ, δὲν ἀφήνει χῶρο γιὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ διάλογος, ἀλλὰ τὸν πληγώνει ἐν τῇ γενέσει του. Αὐτὸς παραβιάζει τὴν ἐλευθερία τοῦ λόγου, ὄχι ὁ νόμος ποὺ τοῦ ἀπαγορεύει νὰ ὑβρίζῃ. Ὁ νόμος ἁπλὰ δημιουργεῖ τὶς προϋποθέσεις πραγματοποιήσεως τοῦ διαλόγου. Ἔτσι, ἡ ἀντιρατσιστικὴ νομοθεσία ἐφαρμόζει τὴν ἐλευθερία τοῦ λόγου. Δὲν τὴ στερεῖ. Κι ἑπομένως, ὀρθῶς τὴ ζητᾷ ἡ lgbt κοινότητα τῆς χώρας.

1http://www.et.gr/view_publication/1979/1/139/pdf'

2http://forum.gayworld.gr/index.php?topic=2426.0

3http://www.romfea.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=1365&Itemid=2

4http://www.10percent.gr/periodiko/teyxos22/121-2008-07-16-08-20-43.html

5http://www.10percent.gr/stiles/h-gnwmh-tou-10/350--1-.html